Kalorifer peteği, eski kombi, metal boru ve alüminyum doğrama metal hurdası olarak değerlendirilir. Plastik/PVC doğrama ve boru, cam ve moloz alımı yapmıyoruz. Kombinin ve doğal gaz bağlantısının sökümü için yetkili firmaya başvurun; bağlantısı güvenle kesilmiş metal cihazın alımını ayrıca planlayın.
Peteğiniz döküm mü, çelik mi, alüminyum mu?
"Petek" dediğimiz radyatörler üç ayrı hurda grubuna düşer. Hangisine girdiğini anlamak için çoğu zaman bir mıknatıs ve biraz dikkat yeter: döküm ve çelik mıknatıs tutar, alüminyum tutmaz.
| Petek tipi | Nasıl tanınır | Malzemesi | Hurda grubu |
|---|---|---|---|
| Döküm dilimli | Kalın ve ağır dilimler, yüzeyi pürüzlü; dilimler nipelle birbirine bağlı | Dökme demir | Döküm demir |
| Panel radyatör | Düz ya da dalgalı ön yüz, arkada kanatçıklar; bugün en çok tercih edilen tip | Preste biçimlenmiş, en az 1,25 mm kalınlıkta çelik sac | Demir (sac) |
| Dilimli çelik | Dilimli ama dökümden ince ve hafif; her dilim iki sac levhanın kaynakla birleşmesinden oluşur | Çelik sac | Demir (sac) |
| Alüminyum | Hafif, mıknatıs tutmaz, dilimleri döküm ya da çekme profil görünümlü | Döküm ya da ekstrüze alüminyum alaşımı | Alüminyum |
Petekleri teslim etmeden önce içindeki suyu boşaltın. Tesisat suyu hem taşırken akar hem de tartıda metalin değil suyun ağırlığı olarak görünür. Peteğin üzerindeki vana, rakor ve hava alma tapalarını sökebiliyorsanız ayrı bir torbada toplayın; bunların pirinç olanları sarı (pirinç) hurda grubuna girer. Döküm ve sac petekleri demir ve çelik hurdası sayfasındaki sınıflarla birlikte okuyabilirsiniz.
Eski kombinin içinden neler çıkar?
Kombi dışarıdan sac bir kutudur; hurda değeri içindeki parçalardan gelir. Kapağı açıldığında üç bölüm öne çıkar:
- Ana eşanjör. Brülör alevinin ısıttığı parçadır. Yarı yoğuşmalı olarak bilinen eski tip kombilerde çoğu zaman bakırdır ve görüntüsü otomobil radyatörünü andırır. Yeni nesil kombilerde ana eşanjör ağırlıklı olarak paslanmaz çelik ya da alüminyum-silisyum alaşımından yapılır. Yani "her kombinin içinden bakır çıkar" diye bir kural yoktur.
- Hidrolik gruplar. Suyu ısıtma ve kullanım hattı arasında yönlendiren bloklardır. Bazı modellerde döküm pirinçtir, bazılarında plastik (kompozit) malzemedir. Pirinç olanı ayırırsanız sarı hurda olarak değerlendirilir.
- Pompa ve fan motoru. İçlerinde küçük bir sargı vardır. Küçük motorların sökmeye değip değmediğini elektrik motoru hurdası yazımızda tartıştık.
Kombinin elektronik kartını ayrı tutun; kart hurdasının nasıl sınıflandığını elektronik kart hurdası yazısında bulabilirsiniz. Kombiyi bütün mü vereceğiniz, parçalayarak mı, elinizdeki adede bağlıdır. Tek bir kombiyi sökmek çoğu zaman uğraşa değmez; birkaç kombi biriktiren bir tesisatçı için ayrım anlamlı hâle gelebilir.
Kombiyi ve gaz borusunu kim sökmeli?
Doğal gazlı kombiyi ve gaz hattını kendiniz sökmeyin, hurdacıya da söktürmeyin. 03.11.2002 tarihli ve 24925 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 37. maddesine göre iç tesisatın projelendirilmesi ve yapımı sertifika sahibi firmalara yaptırılır. Dağıtım şirketinin onayladığı projede yapılacak her değişiklik proje tadilatı sayılır. Yönetmeliğin 53. maddesi ise iç tesisatta onaysız tadilat yaparak gaz kullanmayı usulsüz kullanım olarak tanımlar ve bu durumda gaz kesilir.
Uygulamada izlenecek yol basit: Kombiyi bulunduğunuz bölgedeki dağıtım şirketinin sertifika verdiği bir firmaya söktürün. Cihaz duvardan indikten ve hat güvenli biçimde kapatıldıktan sonra hurda sizin elinizdedir.
Borular hangi gruba girer?
- Bakır boru: Eski sıhhi tesisat ve klima hatlarından çıkar. Lehimli uçlar ve rakorlar kesilip ayrıldığında daha temiz bir sınıfa girer.
- Galvanizli ve siyah çelik boru: Demir grubundadır. Uçlarına yapışmış harç, beton ve toprak değeri düşürür; boruları molozdan ayırarak biriktirin.
- Musluk, batarya, vana: Çoğu sarı gruptadır. Kromlu yüzey ve plastik kollar ayrıldıkça sınıfı netleşir.
- Plastik borular: PPR ve PVC boru alımı yapmıyoruz. Bunları metal hurdasına katmayın; uygun metal dışı atık toplama kanalına verin.
Doğramada metal hangisi?
Alüminyum doğrama doğrudan alüminyum hurdasıdır. Camı, lastik fitili ve plastik aksesuarı ne kadar ayrılırsa o kadar temiz bir gruba girer; profil çeşitlerini alüminyum hurda çeşitleri yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
PVC doğramanın plastik gövdesini satın almıyoruz. Gövdeden önceden ayrılmış metal kol, menteşe ve çelik takviye parçaları kendi metal grubunda değerlendirilebilir. Metal parça çıkarmak için riskli kesim yapmayın; alım kapsamını önceden netleştirin. Camı da almıyoruz.
Mutfak, banyo ve elektrik yenilemesinden çıkanlar
Petek ve kombi kadar göze batmasalar da tadilatın küçük kalemleri toplandığında azımsanmayacak bir yığın oluşturur:
- Paslanmaz evye ve davlumbaz: Paslanmaz çelik grubundadır. Bazı paslanmaz türleri mıknatıs tutar, bu yüzden mıknatıs tek başına karar verdirmez; ayrıntısı paslanmazda mıknatıs testi yazısında.
- Sökülen elektrik kabloları: Tesisat yenilenirken duvardan çıkan kablolar kablo hurdasıdır. Türüne ve kalınlığına göre ayrı demetler hâlinde toplayın; sınıflar kablo hurdası sayfasında. Tesisatı sökme işini elektrikçiye bırakın.
- Termosifon ve şofben: Gövdeleri sacdır. Doğal gazlı şofben de bir yakıcı cihazdır; sökümü kombi gibi sertifikalı firmanın işidir.
- Metal kapı, asma tavan ve profil artıkları: Mıknatıs tutuyorsa sac grubuna, tutmuyorsa alüminyum olma ihtimaline göre ayrı tutun.
Söküm sırasında nelere dikkat etmeli?
- Peteği sökmeden önce tesisatın suyunu boşaltın ya da vanaları kapatın. Peteğin içinden çıkan siyah su zemini ve duvarı lekeler.
- Kombiye, gaz sayacına ve gaz borusuna yalnız sertifikalı firma dokunsun.
- Döküm petekler ağırdır. Merdivende iki kişiyle, dilimleri sökmeden taşıyın.
- Petek askı braketlerini, boru kelepçelerini ve sökülen vidaları bir kovada toplayın. Küçük metal parçalar moloz arasında kolayca kaybolur ve molozla birlikte gider.
- Söktüğünüz her şeyi gruplara göre biriktirin: döküm ve sac, alüminyum, bakır ve sarı, kablo, plastik ve cam.
- Toplu bir fotoğraf çekin ve kat, asansör, araç yanaşma bilgisini not edin; teslim planlamasında ilk bunu soruyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kırık döküm petek dilimleri de hurda olarak değerlendirilir mi?
Evet. Kırık ya da çatlak döküm dilim yine dökme demirdir ve döküm grubunda değerlendirilir. Kırık parçaları ayrı bir kovada toplarsanız taşıma kolaylaşır ve dökümle sac karışmaz.
Boyalı ya da paslı petek değer kaybeder mi?
Boya ve yüzey pası sac peteği başka bir gruba taşımaz; panel radyatör yine sac grubundadır. Değeri asıl düşüren, peteğe takılı kalan plastik kapak, ahşap parça ya da içinde kalan sudur. Bunları ayırmanız yeterli.
Kombinin bakır eşanjörlü olup olmadığını nasıl anlarım?
En kolay yol, kombinin etiketindeki model adını ve fotoğrafını göndermektir. Kapak açıksa ana eşanjöre bakın: kırmızımsı, kanatçıklı ve otomobil radyatörüne benzeyen bir blok bakır olabilir. Gümüş grisi bir gövde ise paslanmaz çelik ya da alüminyum alaşımına işaret eder.
Tesisatçının söktüğü eski kombi kimde kalır?
Bunu söküm başlamadan firmayla konuşun; eski cihazın sizde mi kalacağı yoksa firmanın mı götüreceği çoğu zaman konuşulmadan geçer. Teklifte bunun yazmasını isteyin. Kombiyi kendiniz değerlendirecekseniz söküldükten sonra kuru bir yerde, ağzı kapalı ve kapağı takılı hâlde saklayın.
Tadilatla birlikte bir evi de boşaltıyorsanız, teslim için gereken bilgileri ev ve işyeri hurdası sayfasında bulabilirsiniz.
