Fabrika ve Tesis Sökümü

Bursa'da kapanan, taşınan ya da hattını yenileyen bir tesiste üretim hattını, makineleri, tankları, raf sistemlerini ve bağımsız çelik yapıları söküyor, çıkan metali türüne göre ayırıp satın alıyoruz. Bu sayfa fabrika bozumu ya da tasfiye kararı almış işletme sahibi, tesis müdürü ve bakım sorumlusu için yazıldı. İlk adım şu: sökülecek alanın birkaç fotoğrafını ve varsa makine listesini bize iletin. Enerji, yağ ve asbest durumunu konuştuktan sonra sahayı birlikte geziyoruz.

Bu hizmet hangi durumlar için?

• Tesisin kapanması ya da taşınması: Üretim başka yere giderken taşınmayacak makineler, hat iskeletleri, kablo tavaları ve panolar geride kalır. Tasfiye denen bu işte önce neyin taşınacağı, neyin hurdaya ayrılacağı listelenir.
• Hat yenileme: Yeni hat kurulmadan önce eski konveyörler, fırınlar ve tezgâhlar çıkarılır. Çalışan bölümlerle aynı çatı altında olduğu için söküm alanı ayrılır.
• Depo raf sistemi: Palet rafının dikmeleri, kirişleri ve çaprazları sökülüp boylarına göre bağlanır.
• Tank ve silo: Su, hava, yağ ya da hammadde tankları, toz siloları ve boru hatları. İçinde ne bulunduğu bilinmeden kesime başlanmaz.
• Çelik çatı ve ara kat: Sundurma, depo içindeki çelik asma kat, platform ve merdivenler. Eleman binanın taşıyıcı sistemine bağlıysa aşağıdaki yıkım kuralı geçerlidir.

Bina ya da taşıyıcı sistem yıkımı ayrı bir iştir ve bu işi üstlenmiyoruz. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesine göre yapının kısmen ya da tamamen planlı yıkımı için ilgili idare yıkım ruhsatı düzenler; 5. maddesi ise binanın yetki belge numarası almış bir müteahhidin sorumluluğunda yıkılmasını zorunlu tutar. Böyle bir işte yıkımı ruhsatlı firma yapar, biz çıkan metali alırız. Ayrıntısı şantiye, yıkım ve çelik yapı hurdası sayfasında.

Söküm başlamadan önce iş güvenliği

İş sağlığı ve güvenliğini düzenleyen 6331 sayılı Kanun'un 10. maddesi işvereni risk değerlendirmesi yapmak ya da yaptırmakla yükümlü tutar. Aynı kanunun 23. maddesi, bir çalışma alanını birden fazla işveren paylaştığında önlemlerde iş birliği yapılmasını ve tarafların birbirini risklerden haberdar etmesini ister. Fabrika sökümünde alan tesis sahibiyle paylaşıldığı için şu başlıkları tesisin iş güvenliği birimiyle önceden konuşuyoruz:

• Enerji ve hatlar: Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği Ek-4'ün 75. maddesi, yıkımdan önce havagazı, su ve elektrik bağlantılarının kesilmesini ister. Hat sökümünde de pano, basınçlı hava ve gaz hattı söküm başlamadan kesilmiş olmalıdır.
• Yüksekte çalışma: Aynı ekin 1. ve 2. maddeleri düşme ihtimali olan her seviye farkındaki işi yüksekte çalışma sayar; yerde yapılabilecek işin yerde yapılmasını ve önce korkuluk, platform, güvenlik ağı gibi toplu korumayı ister. Raf ve çatı sökümü bu kapsamdadır.
• Çelik yapı elemanları: Ek-4'ün 89. maddesine göre çelik yapı elemanlarının sökümü, işverenin görevlendirdiği ehil bir kişinin gözetiminde ve bu işte tecrübeli çalışanlarca yapılır.
• Sıcak iş: Oksijenle ya da taşlamayla kesim kıvılcım ve ısı üretir. İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi'nin (HSE) tank ve varil kesimi rehberi, boş görünen kabın dibinde kalan kalıntının ısınınca kabı patlatabileceğini anlatır ve uygun yerde hidrolik makas ya da pnömatik keski gibi soğuk kesmeyi önerir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 109. maddesi de kesme ve kaynakta oksijen ve LPG tüplerinin bağlantılarına alev tutucu emniyet valfi ister.
• Asbest şüphesi: Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesi söküme başlamadan önce asbest içerebilecek malzemelerin incelenmesini, 8. maddesi bu malzemenin sökümünün asbest söküm uzmanı nezaretinde asbest söküm çalışanınca yapılmasını öngörür. Kazan ve boru kaplaması, eternit çatı levhası, asbestli conta ve halat şüphe gerektiren tipik yerlerdir. Böyle bir malzeme görürsek o bölümde iş durur; uzman işini bitirmeden devam etmeyiz.

Bu işte genelde hangi metaller çıkar?

Sökülen her parça sahada türüne göre ayrı yığına alınır; karışık yığın değerli metali ucuz olanın sınıfına indirir.

• Demir ve çelik: hat şasesi, raf dikmesi, konveyör, çatı makası, profil ve sac.
• Paslanmaz çelik: gıda ve kimya hattındaki tank, boru, tezgâh ve davlumbaz.
• Bakır: elektrik motoru ve trafo sargısı, bara, eşanjör borusu.
• Kablo: tavalardan çıkan enerji ve kumanda kabloları; kabloyu yakmadan, kesitine göre ayırıyoruz.
• Alüminyum: havalandırma kanalı, profil, korkuluk ve bazı motor gövdeleri.
• Elektronik pano: PLC, sürücü ve kart içeren panolar metal yığınından ayrı toplanır.

Motor, pres ve tezgâhın bütün hâlde alımı malzemenin durumuna göre değerlendirilir; ayrıntılar makine ve motor hurdası sayfasındadır. Söküm sırasında çıkan plastik kasa, kâğıt ve karton ambalajı satın almıyoruz.

Teklif için bizden istenen bilgiler

• Envanter ve fotoğraf: Sökülecek makine, hat ve yapıların listesi, varsa yerleşim planı; alanın genel görünüşü ve ana kalemlerin yakın planı. Makinelerin etiket plakası fotoğrafı ağırlığı tahmin etmeye yarar.
• Yapı bilgisi: Raf ve asma katın yüksekliği, çatının bağımsız mı yoksa binaya bağlı mı olduğu.
• Enerji ve akışkanlar: Elektrik, basınçlı hava ve gazın kim tarafından ve ne zaman kesileceği; makine ve tanklarda yağ, kimyasal ya da hammadde kalıp kalmadığı.
• Asbest bilgisi: Binanın yaşı ve elinizde varsa asbest envanteri.
• Takvim ve giriş: Alanın boş teslim edileceği tarih, çalışma saatleri, giriş kuralları ve tesiste kullanılabilecek forklift ya da vinç olup olmadığı.

Söküm ve alım nasıl ilerliyor?

1. Fotoğrafları ve listeyi inceliyor, sahayı tesis sorumlusuyla birlikte geziyoruz.
2. İş bölümünü netleştiriyoruz: enerjinin kesilmesi, yağ ve kimyasalın boşaltılması tesis tarafında kalır; söküm sırası, alanın ayrılması ve risk değerlendirmesi tesisin iş güvenliği birimiyle birlikte belirlenir.
3. Söküm enerjisi kesilmiş bölümlerde başlar. Metaller sahada türüne göre ayrılır, uzun parçalar taşınabilir boylara kesilir.
4. Tartım dijital terazide yapılır; ağır ve büyük yükte kantara gidilir ve kantar fişi alınır. Tartım bittiğinde bedeli nakit olarak elden veriyoruz; isteyen için havale ya da EFT yapıyoruz.
5. Söküm birkaç güne yayılıyorsa biriken metal için alana hurda konteyneri bırakabiliyoruz.

Satın alma ve çevre biriminin evrak tarafı için fabrika hurdası satış süreci yazısına bakabilirsiniz. Söküm bittikten sonra düzenli çıkan üretim firesi için fabrika ve üretim hurdası sayfası daha uygun.

Fiyatı bu işte ne değiştirir?

• Metal karışımı: Paslanmaz, bakır sargı ve kablo payı yüksek bir tesis ile çoğunlukla sac ve profilden oluşan bir tesis aynı değerlendirilmez.
• Söküm emeği: Yükseklik, dar alan ve vinç ihtiyacı işi uzatır. Söküm emeğinin hurda bedeliyle nasıl dengeleneceğini sahayı gördükten sonra konuşuyoruz.
• Kesim yöntemi: Sıcak işe izin verilmeyen bölümde soğuk kesme gerekir ve bu yöntem daha yavaştır.
• Temizlik: Yağı alınmış makine ile içinde yağ ya da tortu kalmış tank aynı ele alınmaz.
• Takvim: Alanın sıkışık bir tarihte boşaltılması gerekiyorsa söküm sırası buna göre kurulur.

Metal borsası ve kur gibi elinizde olmayan etkenler için hurda fiyatları sayfasına bakabilirsiniz. Söküm işinde fiyatı sahayı ve metali gördükten sonra söylüyoruz.

Almadığımız ya da özel işlem isteyen kalemler

Makine ve tanklardaki hidrolik yağın, kesme sıvısının ve kimyasalın boşaltılması tesis sahibinin işidir. Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 9. maddesi atık üreticisinden atıklarını ayrı toplamasını ve çevre lisansı ya da izni bulunan atık işleme tesisine göndermesini ister. Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği'nin 8. maddesi de farklı grup yağların birbirine karıştırılmamasını ve yetkilendirilmiş kuruluşlara teslim edilmesini şart koşar. Bu yüzden içinde yağ ya da kimyasal kalmış ekipmanı boşaltılmadan sökmüyoruz.

Cam, lastik, ahşap ve palet, tekstil, kimyasal bulaşmış bidon ve ambalaj, tıbbi ve tehlikeli atık, atık yağ ve lityum pil almıyoruz; bunlar tesisinizin anlaştığı, çevre lisansı ya da izni olan atık firmalarına verilir. Moloz ise hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarına ilişkin yönetmeliğin 13. maddesine göre belediyenin gösterdiği ve izin verdiği tesislere gider. PCB şüphesi olan trafo ve kondansatörü, basınçlı kapları ve asbestli parçaları önceden söyleyin; bunlar ayrı ele alınır.

Tesisiniz bir organize sanayi bölgesinde ya da tek başına bir sanayi parselinde olabilir; ilçelere göre ulaşım ve yükleme bilgisi hizmet bölgeleri sayfasında. Sökülecek alanın fotoğraflarını göndermek için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.