Hurda Fiyatları Nasıl Belirlenir?

Bu sitede hiçbir metal için kilogram fiyatı yayımlamıyoruz, çünkü bugün yazdığımız rakam birkaç gün içinde eskir. Hurdanın değeri borsadaki metal fiyatına, dolar kuruna ve çelikhanelerin o haftaki alım isteğine bağlıdır; bunların üçü de iş günü boyunca hareket eder. Üstüne malzemenin sınıfı ve temizliği eklenir. Günlük fiyat için arayın. Elinizdeki parçanın fotoğrafını WhatsApp'tan gönderirseniz hangi sınıfa girdiğini de birlikte konuşuruz.

Hurda fiyatı nasıl oluşur?

Hurdacının size ödediği fiyat, zincirin en sonundaki alıcının ödediğinden geriye doğru hesaplanır. Bakırı, alüminyumu ve kurşunu eritip yeniden metale çeviren izabe tesisleri dünya metal fiyatına bakar. Demir ve çelik hurdasını ise çelikhaneler alır. Aşağıdaki dört etkenin hiçbiri bizim ya da sizin elinizde değildir; ama aynı malzemenin geçen ay başka, bu ay başka fiyat bulmasını bunlar açıklar.

Londra Metal Borsası (LME)

Bakır, alüminyum, kurşun, çinko, nikel ve kalayın dünyadaki ortak referansı Londra Metal Borsası'dır. Borsa, kendi sayfasında bakır ve alüminyum için ilan ettiği resmî fiyatın hem cevherden hem de hurdadan üretilen metalin sözleşmelerinde endeks olarak kullanıldığını yazar. Borsada bakır yükseldiğinde kablo, boru ve motor sargısı da yukarı gider; düştüğünde aynı yöne iner.

Alaşımlarda tablo biraz karışır. Sarı hurda dediğimiz pirinç, bakır ile çinkonun alaşımıdır; bu yüzden iki metalin fiyatından birlikte etkilenir. Paslanmazda kaliteler arasındaki farkı büyük ölçüde nikel yaratır: 304 kalite paslanmaz yüzde 8 ile 10,5 arasında nikel içerir, mutfak eşyasında sık görülen 430 kalite ise nikelsizdir. Nikel pahalı bir metal olduğu için ikisi aynı fiyattan gitmez.

Dolar kuru

Borsa fiyatları ton başına ABD doları olarak ilan edilir, hurda ise Türkiye'de Türk lirasıyla alınıp satılır. Metalin dolar fiyatı yerinden kıpırdamasa bile kur değiştiğinde hurdanın lira karşılığı değişir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gösterge kurlarını her iş günü saat 15.30'da belirler; hafta sonu ve resmî tatilde gösterge kur belirlenmez. Telefonda bir fiyat duyduğunuzda bunun hangi gün için geçerli olduğunu sormanızı bu yüzden öneririz.

Çelikhane ve izabe talebi

Türkiye'de çelik üretiminin büyük kısmı, hurdayı elektrik arkıyla eriten ark ocaklarında yapılır. Ülke, dünyada en çok hurda ithal eden ülkelerin başında gelir. Bu yüzden yurt içindeki demir hurdası, limana gelen ithal hurdanın fiyatına sıkı sıkıya bağlıdır. Londra Metal Borsası'nın çelik hurdası sözleşmesi bile Türkiye'ye teslim edilen HMS 1/2 80:20 kalitesindeki ithal hurdanın fiyat endeksine göre kapanır.

Çelikhanelerin hurda iştahı da sabit değildir. İnşaat demiri ve diğer mamullerin satışı yavaşladığında hurda alımlarını kısarlar. Hazır kütük, yani haddelenmeye hazır yarı mamul çelik, hurdadan daha ucuza geldiğinde hurda yerine kütük almayı seçebilirler. İki durumda da demir hurdasının fiyatı gevşer.

Bölgesel arz

Hurda arzı fiyata kolay kolay cevap vermez. Kimse hurda değerlendi diye arabasını, buzdolabını ya da binasını erkenden elden çıkarmaz; eski eşyadan doğan hurda piyasaya yıllar sonra ulaşır. Fabrika kesintisi, pres artığı ve talaş gibi üretim hurdası ise fabrikaların çalışma temposunu izler. Türkiye'de üretilen otomobillerin yaklaşık yarısı Bursa'daki fabrikalardan çıkıyor; böyle bir şehirde üretim bantlarının hızı, piyasaya gelen sac kesintisinin miktarını da etkiler.

Sizin elinizde olan etkenler

Borsayı ve kuru kimse yönetemez. Ama aynı gün, aynı metal için iki kişiye farklı fiyat çıkmasının asıl nedeni malzemenin kendisidir. Şu beş etken sizin kontrolünüzdedir:

• Sınıf. Aynı metalin içinde de basamaklar vardır. Uluslararası hurda ticaretinde kullanılan ISRI tanımlarına göre birinci sınıf bakır tel temiz, kalaysız, kaplamasız ve alaşımsız olmalı, yanmış ve kırılganlaşmış tel içermemelidir. Lehimli boru, boyalı bara ya da kalaylı tel bir alt basamağa iner.
• Temizlik. Plastik kılıf, kauçuk conta, yağ, boya, toprak ve beton tartıda ağırlık yapar ama eritmede metal vermez. Sektörde bu kayba fire denir. Firesi yüksek parti, kilosu ne olursa olsun daha düşük değerlenir.
• Karışım. Alüminyum doğramadaki çelik vida, bakır borunun ucundaki pirinç rakor, alüminyum jantın üstündeki kurşun ağırlık birkaç dakikada sökülür. Sökülmediğinde alıcı, ayırma emeğini ve yanlış metal riskini fiyata yansıtmak zorunda kalır.
• Miktar. Aracın yola çıkması, yükleme ve boşaltma, az malzeme için de çok malzeme için de aynı zamanı ister. Miktar büyüdükçe bu sabit emek kilograma daha az biner.
• Erişim. Kaçıncı kat olduğu, asansörün yük taşıyıp taşımadığı, aracın kapıya yanaşıp yanaşamadığı ve parçanın sökülmüş durumda olup olmadığı yükleme süresini belirler.

Bir uyarı: kabloyu yakarak bakırı temizlemeye çalışmayın. Yanmış tel, yukarıdaki birinci sınıf tanımının dışında kalır; kazandığınızı sandığınız değer dumanla birlikte gider.

Malzemeye göre fiyatı belirleyen ölçütler

Bu sayfadaki değerlendirme metal hurdası içindir. Kâğıt, karton, kitap ve plastik/PVC alımı veya bunlar için fiyat teklifi sunmuyoruz.

Fiyatı telefonda neden kesin söyleyemiyoruz?

Telefonda "bakır var" dendiğinde bunun soyulmuş tel mi, lehimli tesisat borusu mu, yoksa motordan çıkmış sargı mı olduğunu bilemeyiz. Üçü de aynı metaldir ama aynı fiyattan gitmez. Bu yüzden telefonda o günün fiyatını sınıflara göre söyleriz; sizin malzemenizin hangi sınıfa gireceği ise parçayı görünce netleşir. Kesin tutar, sınıf ve ağırlık birlikte belli olduğunda çıkar.

Ağırlığı hurdanın bulunduğu yerde, dijital terazide ve sizin gözünüzün önünde alıyoruz; büyük ve ağır partilerde kantar fişi düzenlenir. Telefonda konuştuğumuz sınıf fiyatı bu ağırlıkla çarpılınca tutar kesinleşir. Tartım bitince tutar nakit ödenir; dilerseniz havale ya da EFT ile hesabınıza gönderilir.

Aradaki belirsizliği en çok fotoğraf azaltır. Parçanın kesitini, varsa üzerindeki etiketi ve yanına koyduğunuz bir çakmak ya da kalemle boyutunu gösteren iki üç kare yeterlidir. Bunlara yaklaşık miktarı, ilçenizi, kat bilgisini ve aracın yanaşıp yanaşamayacağını eklerseniz konuşma kısa sürer. Etkenlerin her birini örnekleriyle anlattığımız hurda fiyatını belirleyen etkenler rehberini de okuyabilirsiniz. Günlük fiyat için arayın; ulaşım ve adres bilgisi iletişim sayfasında.

İnternetteki "güncel fiyat" listelerini okurken

Arama sonuçlarında kilogram fiyatı yazan pek çok liste çıkar. Bir listeye güvenmeden önce şu dört şeye bakın:

• Tarih. Listenin üstünde gün, hatta saat yazıyor mu? Tarihsiz bir liste, borsa ve kur o günden beri ne kadar oynadıysa o kadar yanıltır.
• Birim. Fiyat kilogram için mi, ton için mi? Borsa fiyatı rafine metal içindir: bakırda katot, alüminyumda birincil külçe. Hurda bu fiyattan ayırma, taşıma ve eritme masrafı düşülerek değerlenir; ikisini yan yana koymak doğru sonuç vermez.
• Vergi. Fiyatın KDV dâhil mi hariç mi olduğu yazıyor mu? Firmalar arası satışta bu fark doğrudan elinize geçen tutarı değiştirir. Konunun ayrıntısı hurda satışında fatura ve KDV yazımızda.
• Sınıf ve teslim yeri. Tek satırlık "bakır" fiyatı hangi sınıf için verilmiş? Fiyat depoya getirilmiş malzeme için mi, adresten alınan malzeme için mi? Bu iki soru cevapsızsa rakamın sizin hurdanızla ilgisi zayıftır.

Sık sorulanlar

Bugün soyulmuş bakır telin kilosuna ne veriyorsunuz?

Bunu sitede yazmıyoruz, çünkü bakırın fiyatı borsaya ve kura bağlı olarak her iş günü değişir ve yazdığımız rakam kısa sürede yanlış hâle gelir. Soyulmuş tel, boru ve sargı da ayrı sınıflardır. Arayın ya da fotoğraf gönderin; o günün fiyatını malzemenizin sınıfına göre söyleyelim.

Hafta sonu ya da bayramda fiyat değişir mi?

Borsa ve Merkez Bankası gösterge kuru iş günlerinde belirlenir, hafta sonu ve resmî tatilde gösterge kur ilan edilmez. Piyasa yeniden açıldığında metal fiyatı ve kur birlikte hareket edebilir. Bu yüzden tatil arifesinde konuştuğunuz fiyatın hangi gün için geçerli olduğunu sormanızı öneririz.

İki hurdacının verdiği fiyatı nasıl karşılaştırırım?

Önce iki fiyatın aynı şeyi anlattığından emin olun: aynı metal ve aynı sınıf mı, kilogram için mi, aynı gün mü verildi, KDV dâhil mi, malzeme adresten mi alınacak yoksa depoya mı götürülecek? Bu beş soru eşitlenmeden iki rakamı yan yana koymak sizi yanlış karara götürebilir.

Fiyat yükselsin diye hurdayı bekletmek mantıklı mı?

Borsanın yönünü kimse önceden bilemez; beklerken fiyat düşebilir de. Açıkta duran sac ve ince demir zamanla paslanır, kasası çatlayan akü sızdırabilir, birikmiş hurda da yer kaplar. Malzemeniz hazırsa günün fiyatını sorup karar vermenizi öneririz; bekletmek kararı tamamen sizindir.