Hurdanın kilosu için tek ve kalıcı bir fiyat yazılamaz, çünkü fiyat iki katmanda oluşur. Üst katmanda borsa ve döviz kuru vardır. Bunlar her iş günü değişir ve sizin elinizde değildir. Alt katmanda malzemenin sınıfı, temizliği, miktarı ve bulunduğu yer vardır. Bunların çoğunu teslimden önce siz düzeltebilirsiniz. Aşağıda dokuz etkeni tek tek açıyor, her birinin yanına teslimden önce yapabileceğiniz bir kontrol yazıyoruz.
Bu sitede neden kilo fiyatı yazmıyoruz?
Bir sayfaya bugün yazılan rakam birkaç gün sonra eskir. Bakırın dünya fiyatı aynı hafta içinde bile belirgin biçimde oynayabilir. Dolar kuru da her iş günü yeniden ilan edilir. Bundan da önemlisi, "bakır" tek bir ürün değildir. Soyulmuş parlak tel bir sınıftır. Üstü boyalı, ucunda pirinç rakor kalmış boru başka bir sınıftır. Sitede tek bir rakam görmek, elindeki malzeme o tanıma uymayan okuru yanıltır.
Bu yüzden fiyatın nasıl kurulduğunu hurda fiyatları sayfasında anlatıyoruz. Günün rakamını ise malzemeyi fotoğrafta ya da yerinde görerek konuşuyoruz. Görmediğimiz bir yığına kesin rakam söylersek o rakamı sahada değiştirmek zorunda kalırız. Bunu yapmamayı tercih ediyoruz.
Sizin dışınızda oluşan etkenler: borsa ve kur
1. Borsa ve alıcı tarafındaki talep
Bakır, alüminyum, çinko, kurşun ve nikel gibi demir dışı metallerde dünya referansı Londra Metal Borsası'dır (LME). Borsa, bakır ve alüminyum için yayımladığı resmî fiyatı küresel referans fiyat olarak tanımlar. Bu fiyat ton başına ABD doları olarak verilir ve ham ya da geri kazanılmış metal sözleşmelerinde endeks olarak kullanılır. Evinizden çıkan kablo elbette borsada işlem görmez. Ama o kabloyu eritip yeniden işleyen tesis ürününü bu referansa göre sattığı için, hurdaya verilebilecek fiyat da aynı yönde hareket eder.
Demir ve çelik hurdasında belirleyici olan, hurdayı eritip çelik üreten tesislerin talebidir. Dünya Çelik Birliği'nin (worldsteel) 2026'da yayımladığı verilere göre Türkiye 2025'te 38,1 milyon ton ham çelik üretti. Bu üretimin yüzde 72,2'si elektrikli yöntemle, yani ağırlıkla hurdayı eriten ark ocaklarında yapıldı. Aynı kaynakta Türkiye'nin 2025'teki demir-çelik hurdası ithalatı 18,7 milyon ton görünüyor. Kısacası yurt içinden toplanan demir hurdası, yurt dışından gelen hurdayla aynı ocaklara gider. Dünya hurda piyasasındaki hareket bu yüzden demir hurdası fiyatına da yansır.
2. Döviz kuru
Borsa fiyatı dolar cinsinden olduğu için Türk lirası karşılığı kurla birlikte değişir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gösterge niteliğindeki döviz kurlarını her iş günü ilan eder. Borsadaki bakır fiyatı aynı kalsa bile kur yükselirse lira karşılığı da yükselir. Kur düşerse tersi olur. Borsadaki rakam ton başına verildiği için kiloya çevirmek de basittir: ton fiyatı bine bölünür. Ama bu sonuç rafine metalin fiyatıdır, hurdanın değil. Hurdanın fiyatı, onu yeniden rafine metale dönüştürmenin maliyeti ve aşağıdaki etkenler düşüldükten sonra oluşur. Bir hurdacıdan sabah aldığınız rakamla ertesi hafta aldığınız rakamın farklı çıkmasının en sık iki sebebi borsa ve kurdur.
Malzemenin kendisinden gelen etkenler
3. Sınıf
Sınıf, aynı metalin biçimine, saflığına ve üzerindeki yabancı maddeye göre ayrılmış alt grubudur. Bakırda soyulmuş tel, boru, motor sargısı ve lehimli parça ayrı değerlendirilir. Bu ayrımın ayrıntısı bakır hurdası sayfasında var. Demirde kalın profil, ince sac, döküm ve talaş birbirinden ayrılır. Sınıfı siz değiştiremezsiniz, ama farklı sınıfları ayrı torbaya koyarak yüksek sınıfın düşüğe karışmasını önleyebilirsiniz.
4. Karışım
Bir yığının fiyatı, içindeki en düşük sınıfa doğru çekilir. Bakır borunun ucundaki pirinç rakor, alüminyum doğramanın içindeki çelik takviye, sarı musluğun içindeki plastik kartuş tipik örneklerdir. Alıcı bu parçaları ya kendisi ayırır ya da yığını alt sınıftan değerlendirir. İki durumda da emeğin karşılığı fiyattan düşer. Karışımı önlemenin en ucuz aracı bir mıknatıstır: tutan her vida, kelepçe ve takviye demirdir.
5. Yağ, boya, plastik ve toprak
Tartıda metal olmayan her gram da metal gibi görünür. Yağlı talaş, boyalı profil, kılıfı üstünde kablo, toprağa gömülü kalmış demir bu yüzden temizinden farklı değerlendirilir. Bunların bir kısmını düzeltmek kolaydır: yağlı parçayı bir gece süzdürmek, toprağı silkelemek, demirin üstündeki beton parçasını kırmak gibi. Boyayı kazımak ya da kabloyu soymak ise çoğu zaman harcadığınız zamana değmez. Bunları sadece ayrı tutmanız yeterlidir.
Teslim koşullarından gelen etkenler
6. Miktar
Her alımın sabit bir maliyeti vardır: aracın yola çıkması, yükleme, yol süresi ve tartım. Bu maliyet 30 kiloya da 3 tona da neredeyse aynıdır. Miktar büyüdükçe kilo başına düşen pay küçülür. Az miktarda hurdanın kilo karşılığının daha düşük konuşulmasının sebebi budur. Acil değilse biriktirip tek seferde teslim etmek çoğu zaman daha mantıklıdır.
7. Erişim
Hurdanın bulunduğu kat, asansörün olup olmadığı, aracın kapıya ne kadar yaklaşabildiği ve site yönetiminin izin isteyip istemediği işin süresini belirler. Bodrum katta, dar merdivenli bir binada duran beş petek ile kapının önünde duran beş petek aynı iş değildir.
8. Yükleme
Tek kişinin kaldırabileceği parçalar elle yüklenir. Kazan, tezgâh, pres ya da büyük bir motor ise ek ekipman, söküm ya da parçalama gerektirebilir. Parçanın ölçüsünü ve yaklaşık ağırlığını önceden bilmek, doğru aracın ve doğru sayıda kişinin gelmesini sağlar.
9. Nakliye mesafesi
Adresimiz Yıldırım, Sakarya Mahallesi'nde. Malzemenin bulunduğu yer bize ne kadar uzaksa yol süresi ve yakıt o kadar artar. Uzak bir köyden gelen küçük bir parti ile Yıldırım içindeki aynı parti farklı maliyet taşır. Aynı bölgede başka hurdası olan komşularınızla birleşmek bu farkı azaltabilir.
Karar tablosu: 9 etken, 9 kontrol
| Etken | Sizin kontrolünüzde mi? | Teslimden önce yapabileceğiniz kontrol |
|---|---|---|
| 1. Borsa ve talep | Hayır | Konuşulan rakamın hangi güne ait olduğunu not edin. Teslim günlerce sonraysa rakamı o gün yeniden sorun. |
| 2. Kur | Hayır | Aynı not geçerli: rakam bir tarihe bağlıdır, tarihi değişen rakamı da değişebilir. |
| 3. Sınıf | Kısmen | Aynı metalin farklı biçimlerini (tel, boru, sargı, talaş) ayrı çuvallara koyun. |
| 4. Karışım | Evet | Mıknatısı her parçanın üstünde gezdirin. Tutan vida, kelepçe ve takviyeleri sökün ya da ayrı koyun. |
| 5. Yağ, boya, kir | Kısmen | Yağlı parçayı süzdürün, toprağı silkeleyin. Boyalı ve kılıflı parçaları temizlerden ayırın. |
| 6. Miktar | Kısmen | Acelesi olmayan küçük partileri biriktirip tek seferde teslim etmeyi düşünün. |
| 7. Erişim | Kısmen | Kat, asansör ve aracın yanaşacağı yeri fotoğrafla bildirin. Site yönetimi izni gerekiyorsa önceden alın. |
| 8. Yükleme | Kısmen | Tek kişinin kaldıramayacağı parçaları, ölçüleri ve yaklaşık ağırlıklarıyla önceden söyleyin. |
| 9. Nakliye mesafesi | Hayır | Adresi mahalle adıyla verin. Aynı bölgede başka hurda varsa aynı teslime ekleyin. |
Tabloda "Hayır" yazan üç etkeni değiştiremezsiniz: borsa ve kur fiyatın genel seviyesini, mesafe ise taşıma payını belirler. "Evet" ve "Kısmen" yazan altı etken ise aynı günde, aynı borsa fiyatıyla iki komşunun aynı metale neden farklı rakam aldığını açıklar.
Aynı yığın, iki farklı hazırlık: bir örnek
Tadilattan çıkan bir yığın düşünün: on beş metre bakır boru, uçlarında lehimli pirinç dirsekler, birkaç sökülmüş musluk, bir rulo kılıflı kablo ve arada demir kelepçeler. Bu yığın olduğu gibi teslim edilirse alıcı onu karışık metal olarak görür. İçindeki en değerli parça olan bakır boru, dirseklerin ve kelepçelerin yüzünden kendi sınıfından değerlendirilemez.
Aynı yığına bir saat ayırdığınızı düşünün. Dirsekleri borunun lehimli kısmından kesersiniz. Kelepçeleri mıknatısla bulup bir kenara koyarsınız. Muslukların plastik kartuşlarını çıkarır, gövdelerinin gerçekten pirinç olduğunu kontrol edersiniz. Kabloyu ayrı bir torbaya koyarsınız. Ortaya dört ayrı grup çıkar: bakır boru, pirinç parçalar, kablo ve demir. Borsa da kur da aynıdır. Değişen tek şey, tablodaki 3., 4. ve 5. etkenlerdir. Bakırla pirinci nasıl ayıracağınızı bakır ile sarı hurdayı ayırma yazımızda adım adım anlattık.
Fiyatı telefonda konuşurken nelere bakmalı?
- Hangi sınıfın fiyatı? "Bakır şu kadar" cümlesi tek başına bir şey söylemez. Söylenen rakamın soyulmuş tel için mi, boru için mi olduğunu sorun.
- Hangi gün için? Rakam o günün borsasına ve kuruna bağlıdır. Teslim ertelendiyse yeniden sorun.
- Fotoğraf ne kadar net? Yığının genel görüntüsüyle birlikte bir parçanın yakın çekimini gönderin. Kesit, etiket ya da kazınmış bir yüzey sınıfı belirlemeyi kolaylaştırır. Ölçek için yanına bir çakmak ya da metre koyun.
- Yaklaşık miktar ne? Tartı yoksa çuval, kova ya da palet sayısı ile anlatın. Kaba bir tahmin bile hiç bilgi vermemekten iyidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fiyatı öğrendikten sonra teslimi ertelersem rakam değişir mi?
Değişebilir. Konuşulan rakam o günün borsa fiyatına ve kuruna dayanır. Birkaç gün içinde ikisi de yukarı ya da aşağı hareket edebilir. Teslim günü belli olduğunda rakamı kısa bir mesajla yeniden teyit etmek iki taraf için de sürprizi önler.
Hurdayı fiyat yükselsin diye bekletmek mantıklı mı?
Fiyatın ne yöne gideceğini önceden kimse bilemez. Bekletmenin ise belli maliyetleri vardır: açıkta kalan demir paslanır, avluda duran bakır çalınabilir, biriken hurda yer kaplar. Hurdanızı kuru ve kapalı bir yerde güvenle tutabiliyorsanız beklemek bir seçenektir. Tutamıyorsanız beklemenin kazancı belirsiz, riski somuttur.
Bu etkenler her metalde aynı ağırlıkta mı?
Hayır. Bakır, alüminyum ve pirinçte borsa ile kur fiyatın büyük kısmını belirler. Demirde çelikhanelerin talebi ve dünya hurda piyasası öne çıkar. Akülerde değer kurşuna bağlıdır ve ağırlık belirleyicidir. Karışım ve kir ise hepsinde aynı şekilde fiyatı aşağı çeker.
Aynı malzemeye iki yerden farklı rakam verilmesi normal mi?
Normaldir. Alıcılar sınıfı farklı yorumlayabilir. Mesafe, yükleme ve iş gücü maliyetleri de birbirinden farklıdır. Karşılaştırma yaparken iki tarafa da aynı fotoğrafı gönderip aynı sınıfı tarif etmeniz, rakamları gerçekten karşılaştırılabilir hâle getirir.
Malzemenizin hangi sınıfa girdiğini görmemiz için birkaç net fotoğraf yeterli; iletişim yolları iletişim sayfasında.
