Aracınızı alıyoruz. Bu yazıda trafikten çekme ve kayıt işlemi için izlenmesi gereken yolu adım adım anlattık. Kullanılamaz hâle gelmiş bir otomobil için iki yasal çıkış vardır: aracı noterde devretmek, gerekiyorsa öncesinde trafikten çekmek ya da aracı ÖTA teslim yerine verip Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu ile hurdaya çıkarmak. Aracı bize verecekseniz ilk yol geçerlidir. Kayıttan düşme formunu biz düzenlemiyoruz; bu form yalnız teslim yerlerinde ve çevre izni olan tesislerde verilir.
Hangi mevzuat uygulanıyor?
Konu iki yönetmelikle düzenleniyor:
- Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik (30.12.2009 tarihli ve 27448 sayılı Resmî Gazete). Aracın nereye teslim edileceğini ve teslimde hangi formun verileceğini düzenler. Kısaltması ÖTA, yani ömrünü tamamlamış araçtır.
- Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik (31.01.2018 tarihli ve 30318 sayılı Resmî Gazete). Noterde satış ve devri 18. maddede, trafikten çekmeyi 43. maddede, hurdaya çıkarmayı 44. maddede düzenler.
Eski kaynaklarda bu işlemler için Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 39. maddesine atıf görebilirsiniz. O madde 04.11.2025 tarihli ve 33067 sayılı Resmî Gazete'deki değişiklikle yürürlükten kaldırıldı.
ÖTA Yönetmeliği her aracı kapsamaz. Kapsamda olanlar M1 sınıfı binek araçlar (sürücü dışında en fazla 8 oturma yeri olan yolcu araçları), N1 sınıfı hafif ticari araçlar (azami ağırlığı 3.500 kilogramı aşmayan yük araçları) ve motosiklet dışındaki üç tekerlekli araçlardır.
Hurdaya çıkarma mı, trafikten çekme mi?
İki işlem sık karıştırılır. Biri aracı kalıcı olarak kayıttan düşürür, öteki kaydı geçici olarak kapatır. Aşağıdaki karşılaştırma, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik'in 43. ve 44. maddelerine dayanıyor:
| Konu | Hurdaya çıkarma (md. 44) | Trafikten çekme (md. 43) |
|---|---|---|
| Kayda ne olur? | Kalıcı olarak kapanır; araç yeniden tescil edilemez | Araç yeniden trafiğe çıkarılıncaya kadar kapatılır |
| Araç nerede kalır? | Kapsamdaki araçlar teslim yerine ya da çevre izni olan tesise verilir | Araç sahibinde, tescil birimine bildirilen adreste durur |
| Plaka | Geri alınır ve iptal edilir | Geri alınır ve iptal edilir |
| Tescil belgesine düşülen şerh | "Hurdaya Çıkarılmıştır" | "trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır." |
| Başvuru yeri | Noter ya da Emniyet trafik tescil birimi | Noter ya da Emniyet trafik tescil birimi |
| Geri dönüş | Yok; yalnız hatalı işlem düzeltilebilir | Var; geçerli muayene ve zorunlu trafik sigortasıyla noterde yeniden trafiğe çıkarılır |
Trafikten çekilen araç, sahibinin bildirdiği adreste kalmak zorundadır. Başka bir yere taşınacaksa taşıma tarihinden bir hafta önce tescil birimine bildirilir ve araç çekiciyle taşınır. Araç sahibi bu kuralları kabul ettiğine dair taahhütname verir.
Hangisini seçeceğiniz, aracın sizden sonra kime gideceğine bağlıdır. Aracı satacak ya da devredecekseniz kayıt kalıcı olarak kapatılmaz; araç noterde yeni sahibine geçer, trafikten çekme ise devirden önce muayene ve sigorta yükünü ortadan kaldıran bir ara adımdır. Aracı kendiniz teslim yerine götürecekseniz kesin çözüm hurdaya çıkarmadır. Unutmayın: hurdaya çıkarılan araç yeniden tescil edilemez, yalnız kullanılabilir durumdaki motoru ve diğer parçaları başka araçlarda kullanılabilir.
Aracı bize vermek: devir ve trafikten çekme
Ruhsatlı bir araç anahtar teslimiyle el değiştirmez. Satış, devir ve tescil yönetmeliğinin 18. maddesinin birinci fıkrası, tescilli araçların her çeşit satış ve devrinin noterde yapılmasını ister ve noter dışında yapılan devri geçersiz sayar. Devirde noter, motorlu taşıtlar vergisi ve trafik cezası borcunu, ödenmemiş geçiş ücretini ve devri kısıtlayan kaydı da kontrol eder. Aynı fıkra geçerli muayene şartını trafikten çekilmiş ya da çekilecek araçlarda aramaz; muayenesi geçmiş, yola çıkmayacak bir araçta trafikten çekmenin işe yaradığı yer burasıdır.
- Borcu ve şerhi sorgulayın. 43. madde, trafikten çekme için aracın vergi, gecikme zammı, ceza ve köprü-otoyol geçiş borcunun kapanmış olmasını şart koşar. Kaydında hak mahrumiyeti olan araç, yakalama kararı içermiyorsa yine trafikten çekilebilir.
- Ruhsat ve plakalarla başvurun. Trafikten çekme başvurusu araç tescil belgesi ve plakalarla, muayene aranmadan noterde ya da Emniyet'in trafik tescil biriminde yapılır. Plaka geri alınıp iptal edilir, ruhsata "trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır." şerhi düşülür.
- Taahhüdü bilin. Başvuruda aracı bildirdiğiniz adreste tutacağınızı, başka yere taşımak gerektiğinde taşımadan bir hafta önce tescil birimine haber vereceğinizi ve aracı çekiciyle götüreceğinizi taahhüt edersiniz. Aracın sizden alınacağı tarih bu bildirimi hesaba katarak planlanır.
- Noterde devredin. Devir, aracın kayıtlı sahibi ya da vekili ile noterde yapılır. Ruhsat kaybolmuşsa zayi beyanının kolluk kaydına işlenmesi yeterlidir; böyle bir durumda 18. maddenin dördüncü fıkrası, noterin işlemi elektronik ortamdaki kayda dayanarak yapmasına imkân tanır.
Devirle birlikte araç sahibi değişir. ÖTA Yönetmeliği'nin 4. maddesi "araç sahibi"ni, araç hurdaya ayrılmadan önceki en son sahip olarak tanımlar; aracı teslim yerine verme ve formu alma yükümlülüğü de 7. madde uyarınca bu kişiye aittir. Devri tamamlamadan aracı birine "hurda" diye bırakmak ise aracın resmî olarak sizin adınıza kayıtlı kalması demektir.
Hurdaya çıkarmayı kendiniz yapacaksanız
Aracı devretmek yerine kaydı kendiniz kalıcı olarak kapatmak istiyorsanız yol teslim yerinden geçer ve araç bize gelmez. Adımlar şöyle:
- Kayıtları ve borçları kontrol edin. 44. maddeye göre araç kaydında haciz, rehin ya da tedbir gibi kısıtlayıcı şerh bulunmamalıdır. Motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi ve zammı, vergi cezası, trafik idari para cezası, geçiş ücreti ve Karayolları Genel Müdürlüğü'nün verdiği idari para cezası borcu da olmamalıdır. Borcun olmadığı elektronik sorguyla anlaşılır ya da hurdaya çıkarmada sakınca bulunmadığını gösteren belge sunulur.
- Aracı teslim edin. ÖTA Yönetmeliği'nin 7. maddesi, araç sahibine aracını ÖTA teslim yerine, geçici depolama alanına ya da işleme tesisine teslim etme ve onaylı formu alma yükümlülüğü verir. Teslimde 13. madde gereği iki belge istenir: kayıtta şerh olmadığını gösteren trafik tescil belgesi ve trafikten çekilmiş araçlar hariç vergi dairesinden alınmış ilişik kesme belgesi.
- Formu alın. Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu dört nüshadır: beyaz, pembe, yeşil ve mavi. (A) kısmını aracı teslim alan, (B) kısmını araç sahibi doldurur. Formu araç sahibine teslim yeri ya da geçici depolama alanı verir ve bunun için bedel alınmaz.
- Kaydı kapattırın. Noterde ya da trafik tescil biriminde hurdaya çıkarma başvurusu yapılır. M1, N1 ve kapsamdaki üç tekerlekli araçlarda formun ibrazı zorunludur. İşlemle plaka iptal edilir, tescil belgesine "Hurdaya Çıkarılmıştır" şerhi düşülür ve bilgi Gelir İdaresi'ne bildirilir.
- Belgeleri saklayın. Formun beyaz nüshası ve şerhli tescil belgesi sizde kalır. Pembe nüsha işlemi yapan birimde, yeşil nüshayı geçici depolama alanı saklar, mavi nüsha araçla birlikte işleme tesisine gider.
Aracı bedelsiz teslim edebilir miyim?
ÖTA Yönetmeliği'nin 12. maddesi, negatif piyasa değeri olan, yani işlenmesinden katma değer çıkmayan araçların üreticiler tarafından araç sahibinden bedel istenmeden teslim alınmasını öngörür. Yönetmelikte "üretici", aracı üreten ya da ticari amaçla ithal eden kişidir. Aynı madde bu bedelsiz teslim zorunluluğunun kalktığı dört durumu sayar:
- Aracın Karayolları Trafik Kanunu'na göre tescilinin yapılmamış olması,
- Şanzıman, diferansiyel, katalizör, motor, elektronik kontrol üniteleri, lastik, üstyapı gibi önemli parçaların eksik olması,
- Araçta araca ait olmayan atık ya da hurda bulunması,
- Aracın yönetmelik kapsamı dışındaki bir sınıfa dönüştürülmüş olması.
Pratik sonucu açık: Aracı parça parça satıp geriye kalan kasayı teslim etmeye kalkarsanız bedelsiz teslim hakkını kaybedebilirsiniz. Önce teslim yerine sorun, sonra karar verin. Yönetmelik teslim yerlerinin araç sahiplerinin kolayca ulaşabileceği mesafelerde kurulmasını ve duyurulmasını ister; size en yakın noktayı aracınızın markasının servisine ya da Türkiye distribütörüne sorabilirsiniz.
Teslimden önce araçta neye dokunmamalı?
Ömrünü tamamlamış bir araç, metal hurda gibi doğrudan kesilip ayrılmaz. ÖTA Yönetmeliği'nin 14. maddesi, aracın tehlikeli madde ve parçalarından arındırılmadan işleme tesisine gönderilmesini yasaklar. Arındırmanın sırası, Ömrünü Tamamlamış Araçların Depolaması, Arındırılması, Sökümü ve İşlenmesine İlişkin Teknik Usuller Tebliği'nin 9. maddesinde yazılıdır: yakıt tankı boşaltılmadan önce akü çıkarılır, klima gazı vakumla alınır, hava yastıkları aküden en az yirmi dakika sonra sökülür. Bu yüzden aracı teslim etmeden önce yakıtı boşaltmaya, klima borusunu kesmeye ya da hava yastığına dokunmaya kalkmayın.
Aküyü daha önce çıkardıysanız dik tutun ve kapağını açmayın; ayrı teslim için akü hurdası sayfasına bakabilirsiniz. Motor yağını toprağa ya da kanalizasyona dökmek de Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinde açıkça yasaklanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Trafikten çekilmiş bir aracı daha sonra hurdaya ayırabilir miyim?
Evet. ÖTA Yönetmeliği'nin 13. maddesi, teslim sırasında istenen vergi dairesi ilişik kesme belgesini trafikten çekilmiş araçlar için aramaz. Hurdaya çıkarma için 44. maddedeki şerh ve borç koşulları ile kapsamdaki araçlarda form şartı yine geçerlidir.
Motosiklet ya da kamyon için de form gerekir mi?
Form zorunluluğu yalnız M1, N1 ve motosiklet dışındaki üç tekerlekli araçlar içindir. Motosiklet ve azami ağırlığı 3.500 kilogramı aşan kamyonlar ÖTA Yönetmeliği'nin kapsamında değildir; bunların hurdaya çıkarılması 44. maddenin genel koşullarına bağlıdır.
Hatalı yapılan hurdaya çıkarma geri alınabilir mi?
Yönetmelik bir istisna tanır. Kayıttan düşme formu düzenlenip teslim edilmiş araçlar dışında, hatalı olarak hurdaya ayrılan aracın kaydı başvuru üzerine hurdaya ayrıldığı tarih itibarıyla yeniden açılır. Form düzenlenmişse bu yol kapalıdır.
Aracın bize devrinin nasıl ilerlediğini hurda araç alımı sayfasında, sık gelen diğer soruları sıkça sorulan sorular sayfasında bulabilirsiniz.
